Hoger Onderwijs

Voor hogescholen hebben wij veel onderzoeksgegevens beschikbaar over bijna elke voltijd of deeltijdopleiding. Wij werken veel samen op het gebied van afstemming van het aanbod op de regio, het werkveld, stakeholders en natuurlijk de behoefte van (aankomende) studenten (initieel en post-initieel).

Onderwijs instellingen zoeken naar onderbouwde antwoorden op vragen als: is het huidige portfolio toekomstbestendig?  Hoe kan de instroom worden verhoogd? Sluit ons aanbod en onze aanpak aan bij de onderzoeks en ontwikkelbehoefte van het werk- en beroepenveld? Waar kan of moet het portfolio uitgebreid, geïnnoveerd of juist afgebouwd worden?

Nederland telt 38 door de overheid bekostigde hbo-instellingen. Hier studeren momenteel ruim 440.000 studenten (bron: OCW). Het hbo kenmerkt zich door verscheidenheid. Er zijn brede en meer gespecialiseerde opleidingen. Er zijn grote hogescholen met een gevarieerd aanbod aan opleidingen (multi-sectoraal), maar ook middelgrote en kleine met een beperkt assortiment (mono-sectoraal).  Het aantal studenten neemt tot ca. 2022 nog toe, waarna een daling verwacht wordt vanwege demografische krimp.

Hogescholen en faculteiten moeten kritisch kijk naaar het voltijd en deeltijdportfolio vanuit een strategisch lange termijn perspectief. De instellingen die de juiste strategische keuzes weten te maken, zullen de beste studenten, de beste docenten en het beste wetenschappelijk personeel aantrekken. Zij kunnen daarmee de beste onderwijskwaliteit bieden in een duurzaam bedrijfsmodel.

Ontwikkeling aantal studenten

Op basis van OCW-ramingen wordt verwacht dat het aantal studenten (volume) de komende jaren licht groeit (1 tot 3%). Voor de periode na 2022 wordt een terugloop verwacht van het aantal ho-studenten. Deze terugloop wordt vooral veroorzaakt door een dalend aantal jongeren in het algemeen. Overall is het sentiment voor de branche in het komende studiejaar gematigd positief.

Duurzaam ‘bedrijfsmodel’: belang van strategische keuzes

Studenten baseren hun studiekeuze steeds vaker op het arbeidsmarktperspectief. Die arbeidsmarkt wordt steeds dynamischer en internationaler. Onderwijsinstellingen moeten hierop inspelen door structurele samenwerking met bedrijfsleven en overheid (triple helix), met ondersteuning van kapitaalverstrekkers (‘quatro helix’). De instellingen die de juiste strategische keuzes weten te zijn het meest aantrekkelijk voor ambitieuze docenten en studenten en vinden beter aansluiting bij innovatieve bedrijven en organisaties.

Externe en interne factoren

Hieronder staan meerdere factoren die volgens ons een plek verdienen in elk meerjarige strategie:

Huisvesting

Meerjarige huisvestingsplannen zijn strategisch belangrijk, in het kader van demografische ontwikkelingen, veranderende rol van huisvesting en onderwijsinnovatie (o.a. digitalisering); Ze kunnen de strategische portfolio keuzes faciliteren en versterken,

Blended learning en modularising

Blended learning, een vernieuwd businessmodel voor onderwijsinstellingen waarbij campusonderwijs wordt geïntegreerd met gemodulariseerd online onderwijs en werkplekleren bij bedrijven;

Open onderwijs

Leermiddelen en leermethoden worden steeds meer via “open source software” beschikbaar gesteld; Van bestuurders wordt steeds meer ondernemerschap gevraagd vanwege sneller veranderende marktomstandigheden en overheidsmaatregelen.

Internationalisering

Door globalisering beperkt de markt voor hoger onderwijs en onderzoek zich niet meer alleen tot Nederland, maar wordt deze steeds internationaler; Nederland en haar HBO is aantrekkelijk voor buitenlandse studenten. Het portfolio en de HBO organisatie kan hierop inspelen [of niet].

Regionale verbinding

Actieve deelname in regionale kennisclusters (overheid, onderwijs en bedrijfsleven). Hier vindt zogenaamde kennisvalorisatie plaats: het omzetten van kennis in concrete producten en diensten;

Onderlinge samenwerking

Samenwerking tussen hogescholen en universiteiten om de doorstroom van hbo naar wetenschappelijk onderwijs te bevorderen en kennisuitwisseling te verbeteren;

Ontgroening, vergrijzing en een aantrekkende arbeidsmarkt zullen na 2016 tot een tekort aan onderwijspersoneel leiden;hier kan meer onderlinge samenwerking leiden tot een betere inzet van middelen.

Exploitatie

Inflexibele personele en huisvestingskostenstructuur brengt een exploitatierisico met zich mee. Het rendement per opleiding, kosten per diploma en andere financiële kengetallen geven inzicht in de performance per opleiding.

Onderzoek

Hogescholen verrichten toegepast onderzoek. Belangrijke taak hierbij is het overdragen van kennis naar de maatschappij.

Masters en Post HBO programma’s

Het aanbieden van masters door het HBO is een belangrijke aanvulling op het huidige master aanbod vanwege het meer toegepaste karakter, Het innoveert ook de verbindingen met het werkveld. Bovendien biedt het de ambitieuze bachelor alumnus een perspectief om door te studeren in combinatie met werk.

Snel inspelen op veranderende vraag naar onderwijs

Hoger onderwijs bevindt zich in een omgeving die sterk in beweging is. Studenten vragen meer flexibele en op maat gesneden leerroutes. De arbeidsmarkt is steeds dynamischer en daarmee onvoorspelbaarder. Op dit moment is de vraag naar hoger opgeleiden in zijn algemeenheid laag, maar op specifieke deelgebieden zoals in de techniek weer erg hoog. Inspelen op de snel veranderende vraag is dan ook cruciaal voor studenten en onderwijsinstellingen.

Demografische ontwikkelingen

De vraag naar onderwijs wordt op lange termijn bepaald door de demografische opbouw in een regio. Per regio ontstaan de komende jaren veranderingen in de samenstelling van 17-30 jarigen. Met name in de Randstad neemt deze doelgroep toe. In andere gebieden, zoals Noordoost-Nederland, neemt deze doelgroep af. [Bron: CBS].

Conjuncturele ontwikkelingen

Op korte termijn wordt de vraag naar hoger onderwijs beïnvloed door de economische situatie in Nederland. Bij een hoogconjunctuur, met grote behoefte aan arbeidskrachten, verschuift de vraag van voltijd- naar deeltijdonderwijs. In een laagconjunctuur werkt dit tegenovergesteld en neemt de vraag naar (voltijd)onderwijs toe.

Beroepspraktijk

De ho-instellingen onderhouden nauwe contacten met de beroepspraktijk. De beroepsorganisaties zijn nauw betrokken bij de vernieuwing van het onderwijs.

Post-initieel

Naast voltijd- en deeltijdopleidingen biedt een groeiend aantal ho-instellingen ook opleidingen voor werknemers van bedrijven. De vraag van het bedrijfsleven naar deze zogenaamde post-initiële opleidingen voor de beter geschoolde werknemers is sterk gegroeid. Deze ontwikkeling past binnen het door de overheid gestimuleerde “leven lang leren”. Met name voor de groep MBO-ers die in de toekomst niet meer inzetbaar is, vakgebieden waar een tekort dreigt [bijv. ICT] en zij-instromers.

NIDAP

Bureau NIDAP heeft een marktaudit ontwikkeld waarmee hogescholen in een korte tijd het gehele of gedeeltelijke opleidingsportfolio kunnen laten evalueren. Inmiddels zijn er vanaf 2014 meer dan 200 voltijd- en deeltijdopleidingen van hogescholen door ons geaudit.

  • Positionering
    Bij het kiezen van de juiste strategie gaat het volgens ons om drie factoren: positie, resources en kansen. Veel markten bevinden zich momenteel in een staat van ‘transformatie’. Bestaande spelers moeten hun dienstverlening herdefiniëren en hun marktpositie heroveren. Nieuwe aanbieders met andere technologieën en verdienmodellen geven klanten alternatieven en diensten die voorheen niet denkbaar...
  • Imago
    Met een imago onderzoek brengt NIDAP in kaart hoe uw doelgroepen denken over uw organisatie en in hoeverre de gewenste identiteit die uw organisatie nastreeft ook herkend wordt. De verschillende doelgroepen vormen zich bewust en onbewust een beeld van uw organisatie. Op basis van communicatie-uitingen en geleverde prestaties zullen zij associaties ontwikkelen. Inzicht...
  • Naamsbekendheid
    Het verkrijgen van een hoge naamsbekendheid is van belang voor elke organisatie. Immers, als een organisatie onbekend is dan zal de potentiële klant deze niet gaan overwegen. De resultaten van een naamsbekendheidsonderzoek kunnen de basis vormen voor uw promotiebeleid. Een naamsbekendheidsonderzoek kan namelijk uitgevoerd worden om het effect van een communicatie- of promotie...
  • Klanttevredenheid
    Elke organisaties heeft trouwe klanten nodig om tot een positief bedrijfsresultaat te komen. Het is namelijk goedkoper om klanten te behouden dan om steeds nieuwe klanten aan te trekken. Daarnaast helpen loyale klanten uw organisatie grotere product- en service verkopen te genereren via mond-tot-mondreclame. Organisaties kunnen waarde toevoegen aan de ervaring van de...