Werkgeversvereniging AWVN wil brede scholingsplicht

Een interessant artikel in het Financieel Dagblad van 18 januari

 

Werkgeversvereniging AWVN, na VNO/NCW de belangrijkste lobbyclub van het bedrijfsleven, wil de ontslagvergoeding op de schop nemen. Het collectieve stelsel waarbij alleen werknemers rechten opbouwen voor een gouden handdruk aan het eind van hun dienstverband, moet wijken voor een individuele ‘rugzak’ voor zowel vaste werknemers als flexwerkers die al verzilverd kan worden tijdens de carrière. Dit zegt AWVN-voorzitter Harry van de Kraats in een toelichting op de arbeidsvoorwaardennota die zijn organisatie vandaag presenteert. Hij wil het patroon doorbreken waarbij veel werknemers pas gaan nadenken over hun inzetbaarheid op het moment dat ze al boventallig zijn verklaard en nergens meer naartoe kunnen. Met een brede scholingsplicht wil hij bovendien een herverdeling aanjagen tussen vast en flex: flexwerkers blijven tot nu toe te vaak verstoken van opleidingsbudgetten. Elementen uit de nota komen binnenkort aan bod in de Sociaal-Economische Raad (SER). In de SER overleggen werkgevers met werknemers en onafhankelijke kroonleden momenteel over de aanpak van een aantal belangrijke arbeidsmarktproblemen, zoals loondoorbetaling bij ziekte en het pensioenstelsel. Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken hoopt dat de sociale partners vlak na de verkiezingen in maart met een reeks breedgedragen aanbevelingen komen waar een nieuw te vormen kabinet mee aan de slag kan. Van de Kraats bepleit een cultuuromslag waarbij werknemers zich de komende jaren beter bewust worden van hun actuele loopbaankansen. ‘Het werkende leven duurt steeds langer. Mensen moeten zich geen illusies maken dat ze vijftig jaar lang hetzelfde werk bij hetzelfde bedrijf kunnen doen. Waar mensen kort geleden rond hun vijftigste met pensioen konden, hebben ze straks dan nog twintig jaar voor de boeg.’
De individuele rugzak kan volgens AWVN gevuld worden met geld dat nu collectief wordt opgepot voor sociale plannen. Ook een deel van het persoonlijke keuzebudget van werknemers moet erin. Met fiscale prikkels wil Van de Kraats het voor werkgevers aantrekkelijk maken te investeren in het leerbudget van hun werknemers. Hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen noemt het voorstel in een reactie een potentiële gamechanger. In theorie kan het de onbalans tussen flex en vast voor een deel tenietdoen. Wilthagen gaf eerder advies bij een soortgelijk pleidooi van de Brabants-Zeeuwse Werkgeversvereniging (BZW). BZW-voorzitter Peter Struik zei in maart 2016 in het FD dat hij het probleem wilde aanpakken van oudere werknemers die krampachtig vasthouden aan hun functie uit angst om verworven rechten te verspelen. Door werknemers meer regie te geven, pak je ook het probleem aan van werkgevers die hun mensen alleen maar willen optimaliseren voor bestaande functies, zegt Wilthagen. ‘Door alleen te investeren in het steeds een beetje productiever maken van werknemers, rem je de mobiliteit tussen sectoren. Dat is een risico.’ Wilthagen benadrukt echter ook hoe controversieel het plan is, omdat het in zekere mate individualisering van het collectieve sociale stelsel inhoudt. ‘De standaardkritiek van onder meer vakbond FNV is dat de solidariteit aangetast wordt. Het is dan ook cruciaal dat je in staat bent een infrastructuur te bouwen waarmee je transparant maakt wat werknemers met hun budget zouden kunnen en moeten doen. Anders ontstaat er een situatie waarbij de hoogvliegers nog meer profiteren en achterblijvers verder gemarginaliseerd raken.’ Dat er iets aan de arbeidsmarkt moet gebeuren, is ook voor Peter van Lieshout, hoogleraar maatschappijwetenschappen aan de Universiteit Utrecht, evident. De invoering van de Wet werk en zekerheid (Wwz) op 1 juli 2015 heeft het ontslagrecht volgens hem meer rigide gemaakt. Ook hapert de doorstroom van tijdelijke contracten naar vast werk. ‘Zelfs de politiek groeit langzaam toe naar het idee dat het onvoldoende is om alleen de Wwz bij te stellen’,
zegt Van Lieshout. ‘Werknemers moeten zich bewuster worden van hun actuele loopbaankansen en zich blijven bijscholen, bepleit AWVN.

Individuele rugzak zou een gamechanger kunnen zijn, die onbalans tussen flex en vast deels teniet zou kunnen doen

Weerstand
Het plan van de AWVN om de ontslagvergoeding te herzien zal vermoedelijk vooral bij vakbond FNV weerstand oproepen. Binnen de bond leeft toch al onvrede over een aantal landelijke akkoorden, zoals het Sociaal Akkoord van 2013. Ondanks de verharding van de discussie binnen de FNV blijft Van de Kraats optimistisch. Ook aan werkgeverszijde zorgen mega-akkoorden soms voor frustratie bij leden die zich er niet in herkennen, erkent hij. ‘Je kunt niet alles van bovenaf opleggen. Het is essentieel om de verbinding te maken met de werkvloer, en de mensen die het akkoord tot een succes moeten maken. Het instrument van de cao wordt in die zin alleen maar belangrijker.’ Over hoe de onderhandelingen met vakbonden lopen in de SER, wil Van de Kraats nog weinig kwijt. Met name CNV heeft zich al eerder bereid getoond om mee te denken over een individueel mobiliteitsbudget. De opstelling van FNV is nog niet geheel helder. ‘Het is ook verkiezingstijd bij de FNV.’ langzaam toe naar het idee dat het onvoldoende is om alleen de Wwz bij te stellen’, zegt Van Lieshout. ‘Mensen moeten zich er meer bewust van worden dat ze zelf moeten investeren in hun loopbaan.’ Van Lieshout heeft wel twijfels over hoe het ‘rugzakje’ wordt samengesteld. ‘Is dat alleen opleidingsgeld of wat extra’s voor een sabbatical?’ Volgens de hoogleraar kun je veel verder gaan en kan ook een deel van de WW erin worden gestopt. Dat is controversiëler, maar ik denk dat het goed is dat werknemers ervan bewust worden gemaakt dat ze dat geld zouden moeten investeren in hun eigen loopbaan.’ Werknemers meer regie en verantwoordelijkheid geven over scholing en hun eigen loopbaan geven is is ook de rode draad in de arbeidsvoorwaardennota die AWVN vandaag presenteert, samen met VNONCW en MKB-Nederland. Hun jaarlijkse nota geldt als leidraad voor grote en kleine werkgevers in vierhonderd cao-akkoorden die in 2017 moeten worden gesloten. De werkgevers stellen erin onder meer een periodieke loopbaan-apk voor: een keuring die weergeeft hoe sterk de positie van een werkende is op de arbeidsmarkt, waar hij zich op moet richten en hoeveel geld nodig is voor om- en bijscholing.
Ook willen de werkgevers in de cao’s afspraken maken over individuele scholingsbudgetten.
Die zijn ruimer te gebruiken dan nu, zegt Van de Kraats. ‘Werknemers moeten eenvoudiger kunnen overstappen naar een sector met meer levensvatbaarheid. Het kan dan zijn dat een werknemer een sectorfonds aanspreekt waaraan hij niets heeft bijgedragen. Ik snap dat daar weerstand tegen is, maar het kan werkloosheid beter voorkomen’, zegt Van de Kraats.

No Comments Yet.

Leave a comment